Elektronik haciz uygulaması

Elektronik haciz uygulaması

Elektronik fatura, elektronik defter, elektronik vergisel uygulamalar ticari ve mali hayatımızda çok daha fazla boy göstermeye başlamıştır. Bunlardan bazıları hayatımızı kolaylaştırırken bazıları ise yeni problemlere neden olmaktadır. Elektronik haciz uygulaması, vergi dairesinin ve şimdilerde Sosyal Güvenlik Kurumunun alacaklarının tahsili için kullanılmaktadır. Vergi veya SGK borçlusunun varsa banka hesaplarındaki paralara “el koyma” şeklinde çalışan elektronik haciz uygulamasını bu yazımızda ele almaya çalışacağız.

Akaryakıt sektöründe çalışan firmalar bir nevi vergi dairesi görevini üstlenmektedirler. Akaryakıt üzerinden alınan dolaylı vergilerin yüksekliği bu duruma neden olmaktadır. Madeni yağ sektörü içinde vergilerin önemli olduğunu söyleyebiliriz. Nihayetinde firmalar vergi ve SGK borçlarını düzenli ödemeye çalışmaktadırlar. Bir firma vergi ve SGK ödemesini zamanında yapamıyorsa bunun sebeplerinin de incelenmesi gerekir. Örneğin ülkemizde sıklıkla yaşanan krizler, piyasalarda gözüken durgunluk, tahsilat problemleri bunun bir nedeni olabilir.
Elektronik haczin hukuki çerçevesi

Konunun hukuksal boyutunu çok detaylı inceleyerek sıkıcı ve hukuki terimlerle dolu bir yazı olmamasına çalışacağız. Elektronik haciz, 6183 sayılı yasanın 62. maddesine eklenen hüküm gereğince ve yine aynı yasanın 79. maddesi hükmü gereğince uygulanabilmektedir. Bu madde, esasen tüm kamu alacaklarını kapsamakla beraber, uzun süre gerekli teknolojik alt yapının gerçekleştirilmesi belirli bir maliyet ve zaman gerektirdiğinden sadece vergi alacaklarına (yükseköğrenim kredisi alacakları da dahil) uygulanmıştır. Ayrıca 5904 sayılı yasayla gayrimenkul,gemiler ve
taşıtların elektronik ortamda haczine imkan veren kanuni değişiklikler yapılmıştır. Bu bağlamda yapılan protokoller çerçevesinde haciz bildirileri gayrimenkullerin, taşıtların gemilerin ve hava araçlarının sicillerinin tutulduğu ilgili genel müdürlüklere gönderilmektedir. Bir başka protokol de PTT ile yapılmış olup posta çeki hesaplarına da e-haciz uygulanabilmektedir. SGK da Adalet Bakanlığı ile yaptığı protokol çerçevesinde 01.09.2017’den itibaren elektronik haciz uygulamasına dahil olmuştur. Sosyal Güvenlik Kurumu uygulamaya ilk Şişli, Kağıthane, Sarıyer (Maslak, Ayazağa ve Huzur Mah.)’den başlamıştır. Sosyal güvenlik borçları için haciz uygulaması anapara, gecikme zammı ve gecikme
faizi toplamı 50.000,00 (Ellibin) TL’yi aşıyorsa elektronik haciz uygulanabilecektir. Vergi alacaklarında elektronik haciz Seri: A Sıra:1 nolu Tahsilât genel Tebliği ile 5.000,00 TL ve üzerindeki alacaklar için geçerli hale getirilmiştir. Kısaca vergi ve SGK alacakları arasında elektronik haciz uygulama sınırı bakımından 45.000,00 TL’lik bir fark bulunmaktadır. Vergi alacakları içinde limitin 50.000,00 TL’ye yükseltilmesi yararlı olacaktır. Devlet nakten iade işlemlerini çok geç yaparken borcun vadesi bir kaç gün geçti diye e-haciz yapmaktadır. Elektronik haciz işleminin uygulanabilmesi için hem belirli tutar limitlerinin getirilmesi hem de borcun vadesinden itibaren 3 ay geçmiş olması gibi bir süre şartının da getirilmesi çok olumlu olacaktır.
Elektronik haciz uygulaması
Elektronik haciz ile ilgili birinci şikayet genellikle borçlular tarafından haber verilmedi, borçtan haberimiz yoktu şeklindedir. Ancak 6183 sayılı yasa kapsamında haciz tatbiki için ödeme emri gönderilmesi gerekmektedir. Elektronik haciz uygulandıktan sonra e-devlet şifresi ile “Banka Hesaplarına Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama (e-haciz Banka)” bölümünden uygulanan elektronik hacizleri ve
sonucunda tahsil edilen tutarları görebilirsiniz. Elektronik haciz (e-haciz), devlete olan vergi veya Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) borcunuzdan dolayı elektronik ortamda, maaş ya da banka hesabınızda bulunan para, altın, döviz gibi mal varlığınıza el konulması işlemidir. Böyle olunca normal bir haciz işleminden farklı olarak borçlunun işleme müdahale veya itiraz etmesi hemen mümkün olmamaktadır. Normal bir haciz işleminde borçlu, alacaklıya karşı itirazlarını dile getirebilmekte ve sorun anında çözümlenebilmektedir. Örneğin bir ay önce yaşanan bir olayda e-haciz uygulanan mükellef, elindeki borcu yok kağıdı ile vergi dairesine başvurmuştur. Olay araştırıldığında, vergi dairesinin mahsup yapılması gereken bir vergiyi görmediği aslında borcu bulunmayan mükellefe, e-haciz uyguladığı anlaşılmıştır.
Bu tip problemlerin çözülmesi için Maliye Bakanlığı elektronik haciz programında basit bir değişiklik yapabilir. Böylece mahsup talebi olan alacaklar için mükelleflere haksız bir e-haciz uygulamasının önüne geçilmiş olur. Bunun yanı sıra terkin edilmesi gereken ama edilmeyen vergiler için de mükellef borçlular listesine alınmamalıdır.

Elektronik haciz uygulaması ilk başladığında şöyle bir sıkıntı yaşanmıştı. Konunun önemine istinaden bu durumu burada hatırlatalım istiyoruz. Bankaların sandığının ve ilk uygulamalarının aksine elektronik haciz uygulaması anlıktır. Yani haciz bildirisinin konulduğu tarih ve saat için geçerlidir. Elektronik haciz var denilerek mükellefin hesabına gelen her para haciz edilemez. Haciz bildirimi geldiği anda bulunan tutar haciz edilir ve daha sonra hesaba giren tutarlara dokunulamaz.

6183 sayılı yasanın 62.maddesinde borçlunun mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı hükmü mevcuttur. Buna rağmen mükellefin 7 bin TL borcu varsa 10 bankada da parası varsa vergi dairesi 70 bin TL e-Haciz tahsilatı yapabilmektedir. Bu durum ticaret erbaplarında büyük mağduriyetlere neden olabilmektedir. Borcunun üzerinde parası e-haciz yoluyla el konulan mükellef çeklerini ödeme güçlüğü ile karşı karşıya kalabilmektedir. Oysa e-Haciz yazılımı güncellenerek mükellefin borcundan daha fazla parasına el konulmasının kolaylıkla önüne geçilebilir. Vergi daireleri ile bankalar arasında yapılan bir protokole göre bankaların sadece haciz miktarı kadar parayı bloke etmesi gerekmektedir. Bazen bankaların sorumluluk almak istemeyip hesaptaki tüm parayı bloke ettiği de olmaktadır. Bazen de banka müşterisini koruma içgüdüsüyle müşterisine takibat başlatmadığı halde hesabın üzerinde verdiği kredi borcuna istinaden rehin hakkı olduğunu ileri sürebilmektedir. İdare tarafından bu itirazında haksız görülen banka yetkilisi hakkında cezai işlem başlatılabilmektedir.

E-haciz uygulaması sırasında kısmen haczi mümkün olan mal ve hakların oranlarına dikkat edilmelidir. Kısmen haczedilebilecek mal ve hakların tamamına haciz tatbiki yapılmamalıdır.

Mükellefin hesabına gelen her para kaynağına bakılmaksızın alınmaktadır. Oysa bazen emanet alınan değerler söz konusu olmaktadır. Mükellefin hesabına gelen paranın kaynağının emanet bir değer olduğunu ispatlıyor olması durumunda e-haciz işlemine tabi tutulmaması gerekir.

Son olarak e-haczin sürecinin uzunluğu eleştirilmektedir. Hesaplara e-haciz tatbiki sistem dahilinde 1 gecede yapılabiliyorken e-haczin kaldırılması elektronik bir uygulama olmasına rağmen uzun sürebilmektedir. Bu konu hakkında idari bir düzenleme yapılması gerekmektedir.

Elektronik hacizden kurtulmak mümkün mü?

Borçlarını düzenli ödeyen mükelleflere genellikle elektronik haciz uygulanmamaktadır. Ancak haksız bir elektronik haciz uygulaması başınıza gelirse yapabilecekleriniz şunlardır:

Ödeme Emrini Sorgulamak: Kesinleşen ve ödenebilir safhaya gelen bir kamu borcu hakkında ödeme emri tebliğ edilmeden elektronik haciz uygulanamaz. Elektronik tebligat yoluyla yapılan ödeme emri tebliğlerini kontrol etmenizde fayda bulunmaktadır.

Ödeme Emri Tebliğ Tarihini Sorgulamak: Ödeme emri gelmişse 7 gün içinde ödeme yapabilirsiniz. Bu süre geçmemiş ise size elektronik haciz uygulanamaz.

Borcu Sorgulamak: Borç miktarında hata var ise düzeltilmesini talep edebilirsiniz. Alacağınız varsa bu tutarın borçtan düşülmesini isteyebilirsiniz.

Taksitlendirme Talebi: Borcunun taksitler halinde ödemek istediğini bildirerek taksitlendirme talep edebilirsiniz. Bu durumda gayrimenkul ve araçlarınızda ki hacizler kalkmaz ancak banka hesabındakiler kalkar.

Dava Açabilirsiniz: Dava açarak yürütmeyi durdurma talep edip e-hacizi kaldırabilirsiniz.
Sonuç olarak

Elektronik haciz esasen bir vergi güvenlik önlemidir. Mükellefler, ayrıcalık yapılmaksızın vergilerin tahsil edilmesini istemektedirler. Borcunu düzenli ödeyen mükellef ile vergi borcunu ödemeyen mükellef arasında bir haksız rekabet sorunu ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde sıklıkla vergi affı çıkarılması da bir diğer sorundur. Maliye Bakanlığı bu sorunun farkına vararak vergisi düzenli ödeyen mükelleflere ekstra bir vergi indirimi getirme şeklinde bir çözüm geliştirmiştir.

1.12.2017
Prof Dr. Ersan ÖZ     441

Haber Analiz - Son Eklenen Haberler

Elektronik haciz uygulaması

Elektronik haciz uygulaması

Elektronik fatura, elektronik defter, elektronik vergisel uygulamalar ticari ve mali hayatımızda çok daha fazla boy göstermeye başlamıştır. Bunlardan bazıları ...

1.12.2017
Prof Dr. Ersan ÖZ     442