Hidrolik yağ ve yağ katkı maddeleri

Hidrolik yağ ve yağ katkı maddeleri

Günümüzde kullanılan hidrolik sistemler yüksek basınç, yüksek sıcaklık ve yüksek hızlarda çalıştığı için hidrolik akışkanın seçimi oldukça önemlidir. Hidrolik sistemde kullanılacak etkili bir akışkan, sistemin çalışma performansını yükseltmeli, sistemin güvenli çalışmasını arttırmalı, parçaların aşınmasını azaltmalı, degradasyona direnç göstermeli ve ucuz olmalıdır. Hidrolik bir sistemde hidrolik yağ, diğer bütün bileşenlerden daha fazla fonksiyon sergilemektedir. Böyle bir rolü karşılamak için akışkan şiddetli çalışma şartlarında ve olumsuz çalışma ortamında bile yeterli kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip olması gerekmektedir. Akışkan; hidrolik sistemde parçalar arasında yeterli yağlama yapmasının yanında dışarıdan giren partikül ve kirlenme karşısında da başarılı olmalı, sızdırmazlık elemanları ile uyum göstermeli ve yüksek sıcaklıktaki uygulamalarda kolay tutuşmamalıdır.

Bir hidrolik sistemde gücün etkin bir şekilde iletimi aşağıdaki özelliklere sahip bir sıvı ile gerçekleşmektedir:*

  1. Düşük Sıkıştırılabilirlik sayesinde basınç ve diğer anlamda güç derhal ve verimli olarak iletilebilir,
  2. Havayı Uzaklaştırma özelliği sayesinde sıvı içerisinde kalan hava kabarcıkları nedeniyle sıkıştırılabilirliği artmaz,
  3. Köpüklenmeyi Önleyici özelliği sayesinde köpük hidrolik sisteme ulaşması engellemiş olur,
  4. Uygun Viskozite sayesinde sistemde rahatça dolaşırken aynı zamanda gerekli yağlamayı yapacak şekilde viskoz olur.

Bir hidrolik yağın seçiminde etkili olan karakteristikleri şöyle sıralayabiliriz: Viskozite, özgül yoğunluk, buharlaşma basıncı, zehirlilik, termal stabilite, aşınma önleyici, köpürme önleyici, korozyon önleyici, dağıtıcı özellikler, kayma bozulması, kübik elastik modülü, yüzey gerilimi, alevlenme kabiliyeti, oksidasyon, pas önleme, yağlayıcılık, nem çekme özellikleri, donma noktası, deterjan özellikleri, viskozite indeksi, hava tahliyesi, vb.

Baz yağın doğal özelliklerini arttırmak veya ilave etmek ve önceden belirlenmiş performans karakteristiklerini başarmak için, genellikle hidrolik akışkanın son formülasyonunda katkı maddeleri ilave edilir. 1950’lerden önce hidrolik akışkanda katkı maddesi kullanımı oldukça sınırlıydı. Oksidasyon inhibitörleri vasıtasıyla çalışma ömrünün arttırılmasından sonra ilgi arttı. Yüksek basınç ve yüksek sıcaklıklarda çalışan hidrolik sistemlerdeki kompleks valf ünitelerinin kullanılabilmesi için yüksek kalitedeki hidrolik akışkanlara büyük gereksinim duyuluyordu. Baz akışkanın çözünürlük özellikleri genellikle pek çok katkı maddesinin verimliliği açısından oldukça önemlidir. Aşırı çözünürlük metal yüzeylerinde istenen aktif yüzey partiküllerinin adsorblanmasını engellerken yetersiz çözünürlük ise katkı maddesinden istenen fonksiyonun sergilemesini engelleyebilmektedir. Düşük veya yüksek sıcaklık uygulamaları için düşünülen hidrolik akışkanlar genellikle madeni bazlılarla kıyaslandığında genellikle farklı katkı maddeleri içeren sentetik yağların daha uygun olduğunu söylemek mümkündür.

Katkı maddelerinin faydalı etkilerinin yanı sıra, zararlı etkileri de olabilir. Özellikle aşırı miktarda katkı maddesi kullanıldığında veya diğer katkı maddeleri ile reaksiyon vuku bulduğunda bu tip zararlar açığa çıkar. Yağa bazı özellikleri kazandırmak için katkı maddesi eklenirken, bu katkı maddelerinin karıştırıldıkları yağın ve diğer katkı maddesi elemanlarının özelliklerini bozmamaları gerekir. Hidrolik yağlara ilave edilen katkı maddeleri yağ içerisinde birbirlerini ya negatif yönde (antagonizm) veya pozitif yönde (sinerjizm) etkileyebilir. Hidrolik yağlarda kullanılan başlıca katkı maddesi çeşitleri, kimyasal yapıları, fonksiyonları ve ilave miktarları Tablo 1’de, ISO ve DIN standartlarına göre hidrolik akışkanlar Tablo 2’de özetlenmiştir.

Tablo 1. Hidrolik yağ katkı maddeleri**

 wx=

Tablo 2. Hidrolik Yağların ISO 6743 ve DIN 51502’göre sınıflandırılması***

 wx=

* (Güven, A., II. Ulusal Hidrolik Pnömatik Kongresi ve Sergisi, 133-146, 2001)

** (Hodges, P., “Hyraulic Fluids”, John Willey & Sons, Inc. 1996)

*** (Hodges, P., “Hyraulic Fluids”, John Willey & Sons, Inc. 1996)

1.6.2018 16:53:00
Prof. Dr. Ertuğrul Durak     2020

Köşe Yazıları - Son Eklenen Haberler

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin önemli değişiklikler

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin önemli değişiklikler

Eylül ayı başında önce Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Seri No.2018-32/48 ) ile geçici süreli olarak ...

13.11.2018 11:56:00
Mehmet Erkan     75
Bitkisel esaslı yağlama yağları - I

Bitkisel esaslı yağlama yağları - I

PETDER sektör raporuna göre 2017 yılında ülkemizde madeni yağ tüketiminin yüzde 51’ini taşıt yağları, yüzde 40’ını ...

13.11.2018 11:54:00
Prof. Dr. Ertuğrul Durak     154
Elektrikli taşıtlar ve motor yağları piyasası

Elektrikli taşıtlar ve motor yağları piyasası

Mayıs 2018'te Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayınlanan "Küresel Elektrikli Taşıt Görünümü" raporuna göre 2017 yılında ...

13.11.2018 11:52:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     271
Vergi affı

Vergi affı

7143 sayılı Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun 11/05/2018 tarihinde Türkiye ...

1.6.2018 17:06:00
Mehmet Erkan     420
Hidrolik yağ ve yağ katkı maddeleri

Hidrolik yağ ve yağ katkı maddeleri

Günümüzde kullanılan hidrolik sistemler yüksek basınç, yüksek sıcaklık ve yüksek hızlarda çalıştığı için hidrolik ...

1.6.2018 16:53:00
Prof. Dr. Ertuğrul Durak     2021
Kazakistan Cumhuriyeti ve yeşil ekonomi

Kazakistan Cumhuriyeti ve yeşil ekonomi

Kazakistan Cumhuriyeti Orta Asya'daki en büyük sera gazı salımı yapan, ekonomisi hızla gelişen bir ülke iken özenilecek bir "Yeşil Ekonomiye ...

1.6.2018 16:39:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     1647
Vergide güncel gelişmeler

Vergide güncel gelişmeler

1- Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı TBMM’ye Sevk Edilmiştir. Katma Değer Vergisi Kanunu’nda önemli ...

9.4.2018 16:45:00
Mehmet Erkan     2375
Rüzgar gücü için yağlayıcı gücü

Rüzgar gücü için yağlayıcı gücü

Ülkemizde yenilenebilir kaynaklı enerji yatırımlarının lokomotifi konumundaki rüzgar endüstrisinin yerlileşme için ivme kazandığı bu yıla, 6872 MW ...

9.4.2018 16:39:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     2082
2D nano malzemeli katkı maddeleri

2D nano malzemeli katkı maddeleri

Sürtünme işlemi sırasında ısı üretimi ve dağıtımı büyük miktarda enerji kaybına yol açabilmektedir. Sürtünmeden kaynaklanan ...

1.4.2018 16:34:00
Prof. Dr. Ertuğrul Durak     2235
Enerji verimli, iklim değişimine dirençli üretim

Enerji verimli, iklim değişimine dirençli üretim

Sanayide enerji tüketiminin iki bedeli vardır: Üretimin maliyeti ile üretimin mavi yerküremize maliyeti. Üretimde kaynak verimliliği için, en ...

1.2.2018 17:06:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     2344