Kaymalı yatak tasarımı kriterleri - VII Yağ film kalınlığı tayini

Kaymalı yatak tasarımı kriterleri - VII Yağ film kalınlığı tayini

Daha önceki bölümlerde de belirtildiği gibi radyal kaymalı yataklarda muylu (mil, şaft) ile yatak yüzeyi arasında uygulanan yatak yükünü taşıyacak yeterliğe sahip çalışma parametreleri vardır. Bu parametreler arasında hız, yük, yağ debisi, yağ viskozitesi, yatak genişliği, yatak çapı, yatak ve yağ sıcaklıkları, yüzey yapısı, vb. bulunmaktadır. Uygun bir kalınlığa sahip olan, kolay şekil değiştirebilen elastik bir yağ tabakası sayesinde yatak yüzeyi ile mil yüzeyini birbirinden ayırmak yatak tasarımının ana hedeflerindendir. Bu yağ film tabakası adeta bir süspansiyon görevi üstlenmektedir. Ancak çok kolay şekil değiştirmesi, yük şiddeti ve yönü ve mil hızlarının büyüklüğü ve yönü ile bu yağ film tabakasının kalınlığının her an değişebilmesi yatak – mil ömürleri açısından bir risk oluşturmaktadır.

Yatak tasarımı açısından mil ve yatak merkezleri arasında bir eksantrikliğin (merkezlerin kaçık olma miktarı) olması gereken bir olgudur. Bu kaçıklık sayesinde hem daha kolay bir montaj, yağ hacmi için bir yer hem de bu sayede dinamik bir çalışma ve basınç üretme mekanizması oluşturmaktadır. Bu eksantriklik sonucu iki yüzey arasında daralan ve genişleyen bir yağ tabakası meydana gelmektedir. Yağlama literatüründe bu yağ tabakası yağ kaması olarak adlandırılmaktadır. Eğimli bir kama kovan (göbek) ve mil yüzeylerine temas ederek yüzeyleri birbirine bağlamakta, kamanın bu sıkıştırması ile yüzeyleri birlikte hareket ettirebilmektedir. Yine enine kamalar ayrıca bağlanan elemanlar arasında nasıl bir konum ayarlama görevi yapıyorsa, yağ kaması da mili yatak yüzeyinden uzaklaştırarak adeta yağ hacmi içinde mili yüzdürmekte, yağ hacmi ile mili askıda asılı bir vaziyette tutmaktadır. Dolayısıyla mil yüzeyi dönerken uygulanan yükü de yatak yüzeylerine bu askı üzerinden aktarmaktadır. Böylece yataklar mili destekleme elemanı olarak görev yapmaktadır. Değişken kalınlıklı yağ tabakası ile mil ve yatak yüzeyini direk teması kesilerek sistemin daha uzun ömürlü olmasını sağlamaktadır.

Taşıtlardaki motor yatakları gibi değişken yüklerle yüklenmiş radyal kaymalı yataklardaki nominal minimum film kalınlığı, yüzey pürüzlülüğüne bağlı olarak tanımlanmaktadır. Çalışma ortamına bağlı olarak hem mil hem de yatak yüzeylerinin pürüzlüklerinin toplamından daha büyük olması gerekmektedir. Burada genel olarak yüzey pürüzlükleri ortalama (Ra) pürüzlük alınması yanında maksimum yüzey pürüzleri de (Rt, Rz, vb..) dikkate alınmalıdır. Yağlama literatüründe çalışma alanlarına (motor yatakları, elektrik motorları, genel amaçlı makine uygulamaları, kızaklar, vb..) yönelik mikrometre mertebesinde minimum yağ filmi kalınlıkları tavsiye eden tablolar, çizelgeler mevcuttur. Yatak tasarımında bu çizelgelerden yararlanılmalıdır. Ayrıca sistemde yağ filtrasyonu ve uygunluğu da minimum yağ filmine etki eden diğer bir önemli faktördür.(Devam edecek)

25.11.2020 12:28:00
Prof. Dr. Ertuğrul Durak    

Köşe Yazıları - Son Eklenen Haberler

Sürdürülebilir Yağlayıcılar ve Geri Dönüştürülmüş Baz Yağ

Sürdürülebilir Yağlayıcılar ve Geri Dönüştürülmüş Baz Yağ

Çalışmalarını, çevrimiçi etkinliklerini yakın takip ettiğim Avrupa Yağlama Yağı Üreticileri Birliği (UEIL), üyelerine ...

27.10.2022 12:30:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu    
Yeniden Varlık Barışı

Yeniden Varlık Barışı

Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ, 9 Ağustos 2022 tarihli Resmi Gazete`de yayımlandı. Kamuoyunda “varlık barışı” olarak anılan Tebliğ; ...

25.10.2022 15:30:00
Mehmet Erkan    
İhracatçı veya imalatçılara Kurumlar Vergisi oranının 1 puan indirimli uygulanması

İhracatçı veya imalatçılara Kurumlar Vergisi oranının 1 puan indirimli uygulanması

Kurumlar Vergisi oranının 1 puan indirimli uygulanmasına yönelik yeni düzenleme hakkında sektörümüzü bilgilendirmek isteriz. 22 Ocak 2022 tarihli ve ...

26.08.2022 15:40:00
Mehmet Erkan    
Trafolardaki gizli tehlike: PCB

Trafolardaki gizli tehlike: PCB

PCB’ler (Poliklorlu Bifeniller), organoklorin ailesinden bir grup sentetik yağ benzeri kimyasaldır. İlk olarak 1881’de teknik literatürde tanımlanmış olup ...

22.08.2022 10:30:00
Umut Arslan    
Gezegenimiz ve 2022

Gezegenimiz ve 2022

Sanayi ve taşıtlarımız için vazgeçilmez olan yağlama yağları, kaynaktan son kullanıma kadar yaşam döngüsünde biyoçeşitlilik kaybına, kirliliğe ...

15.08.2022 11:00:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu    
Gezegen dostu

Gezegen dostu

Kömür, petrol, doğal gaz, bitkisel ve hayvansal kaynaklar ile atıklardaki hidrokarbonları işleyerek yaşamımızda her yerde tükettiğimiz binlerce çeşit son ...

17.06.2022 11:50:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu    
Denizcilik sektörünün can simidi: marin yağ analizleri

Denizcilik sektörünün can simidi: marin yağ analizleri

Kan tahlili olarak tabir ettiğimiz yağ analizi, çevre koşullarına, ekipmanın kritiklik seviyesine göre tanımlanır ve değerlendirilir. Denizcilik yağlarının analizi de ...

12.06.2022 14:00:00
Umut Arslan    
İhracatta mücbir sebep veya beklenmedik durum

İhracatta mücbir sebep veya beklenmedik durum

Vergi hukuku bakımından mücbir sebep; vergi mükelleflerinin, vergi sorumlularının ve ceza muhataplarının isteseler dahi hiçbir biçimde kendi ...

1.04.2022 17:02:00
Mehmet Erkan    
Ağır hizmet ekipmanlarında yağ analizi

Ağır hizmet ekipmanlarında yağ analizi

İnşaat, maden vb. sektörlerde hizmet veren araç ve ekipmanlar (kepçe, kamyon, kırıcı redüktörler vb.) ağır çevre koşullarına maruz kalırlar. Bu ...

1.04.2022 15:01:00
Umut Arslan    
Dünden bugüne biyoyağlama yağları

Dünden bugüne biyoyağlama yağları

İnsanın tekerleği keşfi, alet kullanmaya, inşaatlar yapmaya başlamasıyla yağlayıcı kavramı ve yağlamanın sağladığı avantajlar yaşama girdi. Kimya endüstrisi ve petrol ...

1.04.2022 14:55:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu