Kaymalı yatak tasarımı kriterleri - VII Yağ film kalınlığı tayini

Kaymalı yatak tasarımı kriterleri - VII Yağ film kalınlığı tayini

Daha önceki bölümlerde de belirtildiği gibi radyal kaymalı yataklarda muylu (mil, şaft) ile yatak yüzeyi arasında uygulanan yatak yükünü taşıyacak yeterliğe sahip çalışma parametreleri vardır. Bu parametreler arasında hız, yük, yağ debisi, yağ viskozitesi, yatak genişliği, yatak çapı, yatak ve yağ sıcaklıkları, yüzey yapısı, vb. bulunmaktadır. Uygun bir kalınlığa sahip olan, kolay şekil değiştirebilen elastik bir yağ tabakası sayesinde yatak yüzeyi ile mil yüzeyini birbirinden ayırmak yatak tasarımının ana hedeflerindendir. Bu yağ film tabakası adeta bir süspansiyon görevi üstlenmektedir. Ancak çok kolay şekil değiştirmesi, yük şiddeti ve yönü ve mil hızlarının büyüklüğü ve yönü ile bu yağ film tabakasının kalınlığının her an değişebilmesi yatak – mil ömürleri açısından bir risk oluşturmaktadır.

Yatak tasarımı açısından mil ve yatak merkezleri arasında bir eksantrikliğin (merkezlerin kaçık olma miktarı) olması gereken bir olgudur. Bu kaçıklık sayesinde hem daha kolay bir montaj, yağ hacmi için bir yer hem de bu sayede dinamik bir çalışma ve basınç üretme mekanizması oluşturmaktadır. Bu eksantriklik sonucu iki yüzey arasında daralan ve genişleyen bir yağ tabakası meydana gelmektedir. Yağlama literatüründe bu yağ tabakası yağ kaması olarak adlandırılmaktadır. Eğimli bir kama kovan (göbek) ve mil yüzeylerine temas ederek yüzeyleri birbirine bağlamakta, kamanın bu sıkıştırması ile yüzeyleri birlikte hareket ettirebilmektedir. Yine enine kamalar ayrıca bağlanan elemanlar arasında nasıl bir konum ayarlama görevi yapıyorsa, yağ kaması da mili yatak yüzeyinden uzaklaştırarak adeta yağ hacmi içinde mili yüzdürmekte, yağ hacmi ile mili askıda asılı bir vaziyette tutmaktadır. Dolayısıyla mil yüzeyi dönerken uygulanan yükü de yatak yüzeylerine bu askı üzerinden aktarmaktadır. Böylece yataklar mili destekleme elemanı olarak görev yapmaktadır. Değişken kalınlıklı yağ tabakası ile mil ve yatak yüzeyini direk teması kesilerek sistemin daha uzun ömürlü olmasını sağlamaktadır.

Taşıtlardaki motor yatakları gibi değişken yüklerle yüklenmiş radyal kaymalı yataklardaki nominal minimum film kalınlığı, yüzey pürüzlülüğüne bağlı olarak tanımlanmaktadır. Çalışma ortamına bağlı olarak hem mil hem de yatak yüzeylerinin pürüzlüklerinin toplamından daha büyük olması gerekmektedir. Burada genel olarak yüzey pürüzlükleri ortalama (Ra) pürüzlük alınması yanında maksimum yüzey pürüzleri de (Rt, Rz, vb..) dikkate alınmalıdır. Yağlama literatüründe çalışma alanlarına (motor yatakları, elektrik motorları, genel amaçlı makine uygulamaları, kızaklar, vb..) yönelik mikrometre mertebesinde minimum yağ filmi kalınlıkları tavsiye eden tablolar, çizelgeler mevcuttur. Yatak tasarımında bu çizelgelerden yararlanılmalıdır. Ayrıca sistemde yağ filtrasyonu ve uygunluğu da minimum yağ filmine etki eden diğer bir önemli faktördür.(Devam edecek)

25.11.2020 12:28:00
Prof. Dr. Ertuğrul Durak     2324

Köşe Yazıları - Son Eklenen Haberler

İhracatta mücbir sebep veya beklenmedik durum

İhracatta mücbir sebep veya beklenmedik durum

Vergi hukuku bakımından mücbir sebep; vergi mükelleflerinin, vergi sorumlularının ve ceza muhataplarının isteseler dahi hiçbir biçimde kendi ...

1.4.2022 17:02:00
Mehmet Erkan     175
Ağır hizmet ekipmanlarında yağ analizi

Ağır hizmet ekipmanlarında yağ analizi

İnşaat, maden vb. sektörlerde hizmet veren araç ve ekipmanlar (kepçe, kamyon, kırıcı redüktörler vb.) ağır çevre koşullarına maruz ...

1.4.2022 15:01:00
Umut Arslan     144
Dünden bugüne biyoyağlama yağları

Dünden bugüne biyoyağlama yağları

İnsanın tekerleği keşfi, alet kullanmaya, inşaatlar yapmaya başlamasıyla yağlayıcı kavramı ve yağlamanın sağladığı avantajlar yaşama girdi. Kimya endüstrisi ...

1.4.2022 14:55:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     182
Enflasyon düzeltmesi uygulamasının ertelenmesi ve kur korumalı mevduat kapsamında elde edilen kur farkı, faiz ve kâr payı gelirlerinde kurumlar vergisi istisnası yürürlüğe girmiştir

Enflasyon düzeltmesi uygulamasının ertelenmesi ve kur korumalı mevduat kapsamında elde edilen kur farkı, faiz ve kâr payı gelirlerinde kurumlar vergisi istisnası yürürlüğe girmiştir

Kamuoyunda yakından takip edilen enflasyon düzeltmesi uygulamasının ertelenmesi ile kur farkı kazanç istisnası düzenlemesi getiren 7352 sayılı Kanun, ...

1.3.2022 15:31:00
Mehmet Erkan     128
Trafolarda yağ analizinin önemi

Trafolarda yağ analizinin önemi

Global olarak enerji maliyetlerinin ciddi oranda artması; şirketlerin sürdürülebilirlik alanında hedeflerine ulaşılabilmesi için kestirimci bakımdaki ...

1.3.2022 15:27:00
Umut Arslan     321
Hidrolik sistemlere uygun yağ seçimi

Hidrolik sistemlere uygun yağ seçimi

Hidrolik bilimi, gücü iletmek için basınçlı bir akışkan kullanımına dayanır (Pascal Prensibi). Bu akışkan gaz, su, yağ veya başka bir akışkan ...

31.12.2021 13:01:00
Umut Arslan     702
COP26’nın enerjisi

COP26’nın enerjisi

31 Ekim-12 Kasım 2021 tarihlerinde, Glasgow’da Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) 26. Taraflar Konferansı, ...

31.12.2021 12:55:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     554
Madeni yağda kontaminasyon ölçümü ve kontrolü

Madeni yağda kontaminasyon ölçümü ve kontrolü

Madeni yağ, metal yüzeylerini ayırarak ince bir film oluşturur ve yapısındaki katık formülasyonu ile beraber yağlayıcılığa ek olarak temizlik, ...

1.11.2021 15:15:00
Umut Arslan     775
İklim dirençli Türkiye için

İklim dirençli Türkiye için

28 Eylül 2021 günü Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve İstanbul Teknik Üniversitesi ana desteğinde İklim Dirençli Türkiye İçin ...

1.11.2021 15:10:00
Prof. Dr. Filiz Karaosmanoğlu     673
Kestirimci bakımda yağ analizinin önemi

Kestirimci bakımda yağ analizinin önemi

Ekipmanın dizayn edildiği şekliyle veya kabul edilebilir limitler içerisinde kondisyonunu korumak için alınan tedbirlere ve uygulamalara bakım denir. Mevcut ...

1.9.2021 15:20:00
Umut Arslan     1249