Borcu Ödemekte Zorlanıyor Musunuz? Borcun Yeniden Yapılandırılması Anlaşması (Konkordato) Çare Olabilir

Geçmiş ne kadar zor olursa olsun, her zaman yeniden başlayabiliriz. Çünkü her başarı, deneme kararıyla başlar.

Bu nedenledir ki, “yedi kez düş, sekiz kez ayağa kalk” demiştir bir Japon atasözü.

Ticari hayatta yapılan seçimler ve verilen kararlar bazen başarı ve karlılık ile sonuçlanmaz. Elbette bu süreçte borçluyu ayağa kaldıracak çözümler mevcuttur. Bu süreçte hayat ne kadar zor görünse de yapabileceğiniz ve başarabileceğiniz bir şey her zaman vardır.

Borçlarını ödemekte zorlanan şirketlerin başvurabileceği yol olan iflas erteleme kurumunun 2018’de kaldırılması üzerine, konkordato popüler hale gelmiştir. İflas erteleme sadece bir erteleme kurumu iken, konkordato “yapılandırma” özelliğiyle borçlu şirketlere daha fazla yol ve alternatif sunmuştur. Konkordato için, iflas ertelemedeki gibi “borca batık olma kriteri” de aranmamaktadır. Örneğin 26 Nisan 2026’da vadesi gelecek bir borcun ödenemeyeceği iddiası ile başvuru yeterlidir. Bu yazımızda kelime olarak bizi korkutan ve kulağa pek de sempatik gelmeyen “konkordato” kurumu hakkında özet bilgiler sunacağım.

Konkordato ticari durumu sarsılmış olan borçluların, alacaklılarla yaptığı ve alacaklıların alacaklarını belli bir plan ve düzene göre ödenmesine dair vardıkları mutabakata verilen isimdir.

Borcun vadelenmesi ticari hayatın kesintiye uğramaması için önem arz ettiğinden, konkordato ile borçlunun borçlarını yeniden yapılandırması vasıtasıyla iflasların önüne geçilmesi ve alacaklıların belli bir vadede alacağına kavuşması amaçlanmaktadır.

Konkordatonun en cazip ve iştah kabartan yönü, “icra takiplerini durduran” bir kurum olmasıdır. Çünkü kanun koyucu, konkordato ile imtiyazlı alacaklar (işçi, nafaka ve diğer kanunlarda imtiyazlı olduğu belirtilen) alacaklar hariç icra takiplerinin durmasını garanti altına almıştır. Böylece konkordato, sadece finans tasfiye kurumu olmaktan öte, aynı zamanda işletmenin yeniden yapılandırılmasını da sağlayan adeta bir rehabilitasyon görevi üstlenmiştir.

1.Konkordato Çeşitleri:

Konkordato yapılış şekline göre 3 türe ayrılmaktadır:

-Vade Konkordatosu: Borcun taksitlendirilmesini sağlar. Alacaklılar alacaklarından feragat etmeden, borçlunun borçlarını ödeyebilmesi için borçluya süre tanırlar.

-Tenzilat Konkordatosu: Anaparada indirim sağlar. İmtiyazsız alacaklıların kanunda öngörülen usule göre borçludan olan alacaklarının belli bir yüzdesinden feragat etmeleri halinde borçlu belirlenen borcu öder ve tüm borcundan kurtulur.

– Karma Konkordato: Hem vade hem de tenzilat için aynı anda da başvurmak mümkün olup, bu halde karma konkordatodan bahsedilir. Alacaklılar hem alacaklarının bir kısmından feragat ederler, hem de ödenecek alacak miktarını belirli bir vadeye bağlarlar.

1.2. Kimler Konkordato Talep Edebilir?

Borçlu: Borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi bulunan her borçlu konkordato talebinde bulunabilecektir. Önceki iflas erteleme kurumundan farklı olarak hem sermaye şirketleri, hem şahıs şirketleri, hem de gerçek kişilerin bu talepte bulunması mümkündür.

-Gerçek Kişiler: Tacir olup olmalarına bakılmaksızın, borçlarını ödemekte zorlanan her gerçek kişi konkordato talebinde bulunabilir. Ancak konkordatonun kabul edilmesi için kişinin borçlarını karşılayabilecek gelir ya da varlığa sahip olması gerekir.

-Tüzel Kişiler (Şirketler, Kooperatifler): Sermaye şirketleri, şahıs şirketleri ve kooperatifler, faaliyetlerine devam edebilmek amacıyla konkordato başvurusunda bulunabilir.

-Alacaklı: Borçlusu hakkında konkordato talebinde bulunması mümkündür.

1.3. Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Borçlunun yerleşim yeri / işletme merkezinin bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemesine başvurmak gereklidir. Şirket yurtdışındaysa merkez şubenin bulunduğu yer Asliye Ticaret Mahkemesine başvurulacaktır.

1.4. Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Nelerdir?

– Ön Proje: Borç ödeme planıdır. Ön projede borçlunun hangi sebeple borcu ödeyemez hale geldiği, alacaklıların hangi oranda alacaklarından vazgeçmiş olacağı (örneğin %40 silinme), geriye kalan borçlarını hangi oranda ve hangi vadede ödeyeceği, ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarının satılmasına gerek olup olmadığı, faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli mali kaynağın nasıl sağlanacağı (sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak), gelir artırıcı ve gider azaltıcı tedbirlerle iyileşmeyi nasıl yapacağı (örneğin taşınmaz satışı, faaliyet daraltma, üretim artırımı, çok iyi bir genel müdürü işe başlatacağı, bazı mağazalarını kapatacağı, ya da tüm mağazaları kapatıp sadece online satışa başlayacağı.. vb.) gösterilmelidir.

– Borçlunun malvarlığı durumunu gösterir belgeler,

– Borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise Türk Ticaret Kanunu’na göre hazırlanan

-Son bilanço,

-Gelir tablosu,

-Nakit akım tablosu,

-Ticari defterler,

– Aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançolar,

– Borçlunun mali durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler (Ör. kira gelirlerine ilişkin kira sözleşmeleri)

– Tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler

– Alacaklıların alacak durumunu gösterir belgeler (Alacak miktarı ve imtiyazlı olup olmadığı)

– Karşılaştırmalı Tablo (Konkordatoya uyulması halinde alacaklının eline geçecek miktarla borçlunun iflası halinde alacaklının eline geçecek miktar arasındaki farkları gösterir tablo)

– Konkordato ön projesinin gerçekleşebileceğini muhtemel gösteren finansal analiz raporları ve bunların dayanaklarının yer aldığı kayıtlar Sermaye Piyasası Kurulu veya Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan belgeler

1.5. Başvuru Maliyetleri

Konkordato süreci, bazı yargılama giderleri ve hazırlanacak belgeler için gereken uzman masraflarını da beraberinde getirir. Bunlar arasında:

-Mahkeme harçları, gider avansı,

-Komiser ücretlerine yönelik 5 aylık peşin teminat,

-Bilirkişi, ön proje hazırlanması için uzman raporu, finansal analiz ve denetim raporu için gerekli masraf ve giderler (gerekiyorsa),

-Dava takip masrafları bu giderler arasında sayılabilir. Bu nedenle konkordato talebi öncesinde nakit planlaması büyük önem arz eder.

2. Komiser Atanması, Geçici Mühlet ve Kesin Mühlet Kavramları

Yukarıdaki belgeler eksiksiz olarak mevcutsa Mahkeme konkordato başvurusunu kabul ederek, derhal geçici mühlet kararıyla birlikte borçlunun faaliyetlerini denetlemek ve alacaklıların menfaatlerini korumak üzere bir veya birden fazla konkordato komiseri atar.

2.1. Konkordato Komiserleri

Konkordato komiserlerinin, projenin başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığını yakından incelemek, projenin tamamlanmasına katkıda bulunmak, borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek, Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak, Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek, alacak kaydına davet etmek, alacaklılar toplantısında hazirun defteri oluşturmak, alacaklıların oy kullanma şeklini belirlemek ve toplantı sonrası mahkemeye rapor sunmak gibi görevleri mevcuttur.

2.2. Mahkeme Kimlere Konkordato Mühlet Kararı Verir?

Konkordatoya başvurmak için sadece “ödeme güçlüğü” olgusu yeterlidir. Kanunda “derhal” ibaresine yer verildiği için, ibrazı gereken evrakları tam olarak Mahkemeye sunan herkes mühlet kararı alır. Mahkemenin takdir yetkisi bulunmamaktadır. Fakat borçlunun projeye uygun olmayan davranışları verilen mühletin kaldırılmasına neden olabilir.

2.3. Geçici Mühlet

Mahkeme, başvuruyu yerinde bulursa ilk aşamada 3 aylık geçici mühlet kararı verir ve borçluyu haciz, iflas, faiz işlemesi gibi baskılardan koruma altına alır. Bağışlama, rehin tesisi, kefil olma, taşınmaz satışı, taşınır satışı (İşletme için gerekli ise istisna olabilir) gibi işlemler yönünden ise borçlu yasaklanır. Mahkeme bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine gerekli görürse geçici mühleti en fazla 2 ay daha uzatabilir (İİK m.287). Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez. Bu karar için duruşma gerekmez. Bu süre zarfında konkordato komiseri atanır ve borçlunun ticari faaliyetlerini denetler. Borçlu, komiserin izni dışında malvarlığı üzerinde tasarrufta bulunamaz. Bu mühlet, borçlunun nefes almasını ve bir konkordato planı oluşturmasını sağlar.

Mühlet verilmesi sözleşmeler bakımından da önemli etkiler doğurur. Borçlu, taraf olduğu sürekli borç içeren sözleşmeleri, komiserin uygun görüşü ve mahkemenin de onayını aldıktan sonra feshedebilecektir. Bu vesileyle, sözleşmelerde bulunan “borçlunun konkordato talebinde bulunmasının sözleşmeye aykırılık teşkil edeceği” ya da “haklı fesih sebebi sayılacağı” ya da “borcun bu halde muaccel olacağı”na ilişkin hükümler de mühlet kararı içinde uygulanmayacaktır.

Geçici mühletin kabulü kararı kesindir, alacaklı ya da borçlu kanun yoluna gidemez. Reddi halinde ise alacaklı ve borçlunun istinaf kanun yoluna müracaatı mümkündür.

2.4. Kesin Mühlet

Geçici mühlet sonunda komiserin raporları doğrultusunda mahkeme, ödemelere ilişkin projenin gerçekleşebileceği kanaatine varırsa duruşma açarak, en fazla 1 yıl süreyle kesin mühlet verir. Bu süre, zorunlu hallerde 6 ay daha uzatılabilir.

Kesin mühlet halinde konkordato komiserleri, borçlunun tüm mallarının kıymet takdirini yapar ya da bilirkişi aracılığıyla yaptırır. Komiser mevcut borçları her iki tarafa da bildirir, alacaklılar 15 gün içinde alacaklarını bildirmek durumundadırlar. Aksi takdirde konkordato haklarını kaybederler. Daha sonra alacaklı toplantısı düzenlenerek, alacaklıların görüş ve oylamaları doğrultusunda konkordato projesi hakkında bir karara varılır. Konkordato tasdik edilmezse borçlunun iflasına karar verilir konkordato tasdik edilirse borçlu konkordatodaki esasları izlemek durumundadır.

Süre olarak; bir borçlu hakkında konkordato talep edilmesi durumunda: 5 ay (3 ay + 2 ay ilave) geçici mühlet, 1.5 yıl (1 yıl + 6 ay ilave) kesin mühlet ve konkordato tasdiki için ilave altı (6) ay olmak üzere toplam 29 aylık süre içinde konkordatonun sonuçlandırılması gerekmektedir.

2.5. Mühlet Verilmesinin İcra Takiplerine Etkisi

Üç aylık geçici mühlet içerisinde borçlu aleyhine Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere yeni hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

Alacağı rehin ile temin edilmiş alacaklılar istisna olup, haciz yolu ile takip başlatabilirse de, bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alamaz ve rehinli malın satışını yapamazlar.

Burada gözden kaçırılmaması gereken önemli bir ayrıntı ise, müşterek borçlu ve kefiller açısından ise takiplerin devam edeceğidir. Onların da ayrıca mühlet kararı alması gerekir.

3. Konkordato Talebinin Kabulü için Yeter Sayılar

Konkordatonun kabulü için;

– Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısından bir fazlası veya,

– Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte biri ve alacakların üçte ikisinden bir fazla çoğunluk tarafından kabul edilmiş olması gereklidir (İİK m.302).

Yani alacaklıların önemli bir kısmının onayı olmadan konkordato tasdik olmayacaktır.

4. Konkordato Nasıl Bağlayıcı Hale Gelir?

Konkordato, Mahkemenin tasdik kararıyla bağlayıcı hale gelir ve konkordatoya kaydolmuş alacaklılarla birlikte konkordatoyu kabul etmeyen alacaklılar açısından da geçerlidir. Tasdik için aranan şartlar ise;

• Teklif edilen ödeme planının borçlunun ödeme kaynaklarıyla orantılı olması,
• Konkordatoda elde edilecek alacak tutarının, borçlunun iflası halinde elde edilecek olan tutardan fazla olması,
• Alacaklılar toplantısında konkordato projesinin kanunen öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması,
• İmtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması gibi başlıca sebeplerdir.

5. Tasdik Kararının Hukuki Faydaları Nelerdir?

Mahkeme, alacaklılar toplantısında kabul edilen projeyi İİK m.305 uyarınca tasdik ettiğinde, konkordato resmi anlamda geçerlilik kazanır.

Alacaklar: Tasdik edilen konkordato, oylamaya katılmayan veya aleyhte oy kullanan alacaklılar da dahil olmak üzere tüm alacaklılar açısından da geçerlidir. Alacaklılar,  projedeki tutar ve süre ile bağlı olurlar.

İcra takiplerinin durması: Mühlet süresince durmuş olan icra takipleri, tasdik kararının kesinleşmesiyle birlikte konkordato planına uygun şekilde sonuçlandırılır. Konkordatoya aykırı takip yapılamaz. Borçlu, icra baskısından kurtulur.

Faiz: Kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur ve borçlu mali açıdan hafifler. Tasdik edilen konkordato projesinde aksi bir hüküm olması hali hariçtir.

Borçlu koruma altındadır: Borçlu, proje hükümlerine uygun hareket ettiği sürece iflas tehdidinden ve takip baskısından korunarak, ticari faaliyetlerini sağlıklı bir şekilde sürdürebilir.

6. Konkordatonun Reddi ve Riskleri Nelerdir?

Konkordato, Mahkemenin reddi ile de sonuçlanabilir. Mahkeme, projenin alacaklı menfaatlerini koruyamayacağı kanaatine varırsa veya yasal şartların sağlanmadığını tespit ederse, konkordato talebini reddeder. Bu durum, özellikle borçlunun mali durumunu kurtarmaya yeterli olmayan projelerde ve komiserin vereceği görüşlerde söz konusu olur.

7. Konkordato Talebi Varken İflasa Karar Verilebilir Mi?

Borçlu, plan dahilinde ödemelerini düzenli olarak yapmaya devam ettiği sürece konkordato geçerliliğini korur. Ancak ödeme planına aykırı hareket etmesi veya alacaklıların menfaatinin ciddi şekilde zedelenmesi halinde, konkordato tasdik kararının kaldırılması ve borçlunun iflasına hükmedilmesi mümkündür (İİK m.309). Borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin mevcut olması halinde mahkeme borçlunun iflasına re’sen (kendiliğinden) karar verir.

8. Konkordatoda Kanun Yollarına Başvuru Mümkün Müdür?

Geçici ve kesin mühlet taleplerinin kabulü ile mühletin kaldırılması talebinin reddine ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz, bu kararlar kesindir.

Kesin mühlet talebinin değerlendirilmesi sonucunda, hakkında iflas kararı verilmeyen borçlunun konkordato talebinin reddine karar verilirse, borçlu veya varsa konkordato talep eden alacaklı bu kararın tebliğinden itibaren on gün içinde istinaf kanun yoluna başvurabilir. Bölge Adliye Mahkemesinin bu yönde vereceği karar kesindir.

Konkordatonun tasdikine ilişkin mahkemece verilecek karara karşı borçlu veya konkordato talep eden alacaklı, kararın tebliğinden; itiraz eden diğer alacaklılar ise tasdik kararının ilanından itibaren on gün içinde istinaf kanun yoluna başvurabilir. Bölge Adliye Mahkemesi bu yönde vereceği karara karşı on gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.