EPDK’nın yayımladığı Kurul Kararı ile Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamında 2026 yılında geçerli olacak ücretler resmileşti. Spot işlem ücreti 4 TL/tCO₂e, yıllık katılım ücreti ise 100.000 TL olarak belirlendi. Bu gelişme, Türkiye’nin karbon piyasasında maliyet yapısının ilk kez belirginleşmesi bakımından kritik önem taşıyor.
Madeni yağ sektörü doğrudan ETS kapsamına girmese de, sistemin etkileri üretim maliyetlerinden endüstriyel tüketici beklentilerine kadar geniş bir alana yayılacak.
Türkiye’nin ETS’ye hazırlık sürecinde önemli bir aşama olan EPDK kararı, karbon piyasasının işleyişine ilişkin temel parametreleri ortaya koydu. Piyasa işletim faaliyetlerinin finansmanında kullanılacak spot işlem ücreti ve tüm katılımcılardan tahsil edilecek yıllık katılım bedeli, 2026 sonrası dönemin mali çerçevesini şekillendirecek.
ETS Nedir?
Emisyon Ticaret Sistemi, yüksek sera gazı emisyonu üreten tesislere belirli bir emisyon kotası tahsis eden ve bu kotanın aşılması durumunda karbon kredilerinin alınıp satılmasına imkân veren piyasa mekanizmasıdır. Sistem, küresel ölçekte karbon azaltımının temel araçlarından biri olarak kabul ediliyor. Türkiye’de ETS’nin 2026 itibarıyla tam işleyişe geçmesi planlanıyor.
Madeni Yağ Sektörü Nasıl Etkilenecek
Madeni yağ üretim tesisleri, mevcut taslak düzenlemelerde yer alan yüksek emisyon kategorileri arasında bulunmuyor. Bu nedenle sektör, sisteme doğrudan tabi olmayacak. Ancak baz yağ ve katkı maddesi üretiminin önemli bir bölümü rafineri ve petrokimya tesislerinde gerçekleştiği için karbon maliyeti dolaylı yoldan sektöre yansıyacak. Bu durum; üretim maliyeti artışı, enerji yoğun proseslerde ek yük, lojistik maliyetlerde yükseliş gibi sonuçlar doğurabilir.
Madeni yağ tüketiminin büyük bölümünü oluşturan demir-çelik, çimento, otomotiv, cam ve ağır sanayi tesisleri ETS kapsamında yer alıyor. Bu işletmelerde karbon maliyetlerinin artması, daha verimli yağlara ve daha uzun değişim aralıklarına yönelimi hızlandıracak. Enerji verimliliği sağlayan formülasyonlar, endüstriyel müşteriler açısından kritik bir tercih kriteri hâline gelebilir.
Karbon Ayak İzinde Şeffaflık
ETS’nin devreye girmesiyle birlikte tedarik zincirinde karbon şeffaflığı önem kazanacak. Sanayi işletmeleri kullandıkları ürünlerin karbon ayak izine ilişkin daha fazla bilgi talep edecek. Önümüzdeki dönemde:
- ürün yaşam döngüsü analizleri (LCA),
- karbon yoğunluğu düşük ham maddeler,
- sürdürülebilirlik odaklı sertifikasyonlar
sektörde rekabetin yeni bileşenleri haline gelebilir.
ETS, madeni yağ sektörünü doğrudan kapsama almasa da; maliyetlerin yeniden şekillenmesi, endüstriyel kullanıcıların beklentilerindeki değişim, karbon şeffaflığının artması gibi başlıklarda sektörel dinamikleri etkileyen bir çerçeve oluşturuyor.
2026’ya yaklaşırken Avrupa Birliği, Yeşil Mutabakat’a dayalı mevzuatını genişletiyor. Performans–sürdürülebilirlik dengesini yönetebilen ve döngüsel ekonomiyi gündemine alan şirketlerin dış pazarda rekabet avantajı elde edeceği öngörülüyor.
#ETS #EmisyonTicaretSistemi #YesilMutabakat #karbonpiyasasi #madeniyag
